الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
414
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ضمنا بايد توجه داشت كه « زكات » و « تزكيه » در اصل به معنى « نمو يافتن » و « نمو دادن » است ، ولى در بسيارى از موارد به معنى « پاك شدن » و « پاك كردن » به كار رفته است ، و اين هر دو ممكن است به يك ريشه باز گردد ، زيرا تا پاكى از موانع و مفاسد و رذائل نباشد نمو و رشد امكان پذير نخواهد بود . جمعى از مفسران براى دومين آيه مورد بحث شان نزولى نقل كردهاند كه پيوند آن را با آيات گذشته روشن مىسازد و آن اينكه : « اين آيه در باره گروهى از صحابه نازل شد كه بعد از » داستان افك « سوگند ياد كردند كه به هيچيك از كسانى كه در اين ماجرا درگير بودند و به اين تهمت بزرگ دامن زدند كمك مالى نكنند ، و در هيچ موردى با آنها مواسات ننمايند ، آيه فوق نازل شد و آنها را از اين شدت عمل و خشونت باز داشت و دستور عفو و گذشت داد » . اين شان نزول را « قرطبى » در تفسيرش از « ابن عباس » و « ضحاك » ، و مرحوم « طبرسى » از « ابن عباس » و غير او ، ذيل آيات مورد بحث نقل كردهاند و جنبه عمومى دارد . ولى گروهى از مفسران اهل تسنن اصرار دارند كه اين آيه در مورد خصوص « ابو بكر » نازل شده كه بعد از داستان افك ، كمك مالى خود را به « مسطح بن اثاثه » كه « پسر خاله » يا « پسر خواهر » او بود و به مساله افك دامن مىزد قطع كرده ، در حالى كه تمام ضميرهايى كه در آيه به كار رفته به صورت جمع است و نشان مىدهد كه گروهى از مسلمانان بعد از اين ماجرا تصميم به قطع كمكهاى خود از اين مجرمان گرفته بودند و آيه آنها را از اين كار نهى كرد . ولى به هر حال مىدانيم آيات قرآن اختصاص به شان نزول ندارد ، بلكه همه مؤمنان را تا دامنه قيامت شامل مىگردد ، يعنى توصيه مىكند كه مسلمانان در اين گونه موارد گرفتار احساسات تند و داغ نشوند و در برابر لغزشها و اشتباهات